Juweel van de Kaap

Simon van der Stel nam in 1679 het commando over van Riebeeck als Commander aan de Kaap en verkende het gebied buiten de grenzen van het kustgebied van Kaapstad, dieper het grote Bloemenkoninkrijk in, waar de geurige en biodiverse Kaapse Vlaktes grotere vooruitzichten boden voor cultivering. Er werden wijnstokken geplant richting de heuvels van Constantia, over de Tafelberg, en uiteindelijk bereikten ze de vruchtbare vallei van Stellenbosch. De rijke bodems, het beschermde klimaat en de hogere gronden waren een gevonden paradijs voor de wijnbouw, en Stellenbosch – vernoemd naar zijn onverschrokken oprichter – blijft vandaag de dag het hart van de Afrikaanse wijnindustrie.

Van der Stel was ook slim genoeg om de Hugenoten, die eind jaren 1680 op de vlucht waren voor hun eigen wijngaarden in Frankrijk, naar de hooglanden van Stellenbosch te brengen. Ze brachten Franse wijnexpertise en kennis mee, en stichtten de subregio Franschhoek – ‘Franse Hoek’ – waar de aantoonbaar goed smakende wijnen prestige verleenden aan een groeiende industrie.

Hoewel de wijnbouw relatief gemakkelijk had gebloeid, vereiste het vervoeren van de wijnen van Franschhoek naar de haven van Kaapstad een vierdaagse, vaak gevaarlijke tocht over twee bijzonder angstaanjagende passen. De eerste, Helshoogte Pas, vertaald naar ‘Hells Heights’, omdat de route van 7 km rond steile hellingen en steile berggezichten slingert – bochten die fataal konden zijn voor handelaren of hun met vracht beladen wagens. Die pas werd gevolgd door Banghoek of De Bange Hoek, de ‘Scary Corner’. De hoogtes waren netelig, maar de bijnaam kwam eigenlijk van het onthullende uitkijkpunt waar je onmiddellijk de lokale kuddes olifanten, leeuwenfamilies, neushoornzwermen, luipaard sprongen en buffelkuddes kon zien die in de vallei voor je lagen. Bij het draaien van de ‘Scary Corner’ wist je wat je lot was, goed of slecht.

Ondanks frequente gevaren slaagden de eerste pioniers. Ze zaaiden de kiem voor een wijnindustrie die niet alleen de zeelieden tevreden zou houden en scheurbuik op afstand zou houden, maar ook de oorspronkelijke medische missie zou overleven en een nalatenschap zou creëren die tot iets veel edelmoedigers zou leiden.

Het is toevallig dat het landgoed oorspronkelijk in de jaren 80 van de vorige eeuw is aangelegd door Zuid-Afrika's meest invloedrijke wijncritici, John en Erica Platter, die het Delaire noemden – wat ‘uit de adelaarsnest’ betekent – vanwege het weidse uitzicht over de vallei, alsof men vanuit een vogelvlucht keek. Echter, Laurence Graffs visie voor het landgoed was niet alleen om wijn van wereldklasse te produceren, maar ook om een plek te creëren voor verfijnde gastvrijheid en een portaal naar de stimulerende wereld van Afrikaanse kunst.

Binnen een paar korte jaren was Delaire getransformeerd met een hypermoderne wijnmakerij, twee bejubelde restaurants en kunstzinnig aangelegde luxe lodges. Het pronkstuk van Delaire is echter Laurence Graff's privé-kunstcollectie, waarvan stukken elke muur, elke open plek in de tuin en elke mijmerhoek tot leven brengen.

De eclectische collectie omarmt de voorouderlijke wortels van Afrika en juicht met verve een nieuwe golf van opkomende kunstenaars toe, met werken van onder meer Cyrus Kabiru en Zanele Muholi, en viert tegelijkertijd enkele van de meest gevestigde creatieven van het continent, zoals William Kentridge, Dylan Lewis en Deborah Bell.